0976810969

Tác dụng của quế chi trong việc phòng và hỗ trợ điều trị bệnh

bầu chọn bài viết

Quế chi là phần cành nhỏ của cây quế được cắt khúc, phơi khô. Đây cũng là một trong những vị thuốc quen thuộc trong đông y. Nó tính ấm, vị cay hơi ngọt, không độc. Tác dụng của quế chi là làm thông kinh mạch, chữa cảm gió đổ mồ hôi, ấm cơ thể, trừ độc khí bên ngoài xâm nhập, đau mình, nhức đầu, đau nhức các khớp xương, gân cơ.

Những điều cần biết về cây quế

tac-dung-cua-que-chi-2

Trước khi tìm hiểu về tác dụng của quế chi trong việc phòng và hỗ trợ điều trị bệnh, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một số thông tin chính về cây quế. Loại cây vừa có ý nghĩa cho sức khỏe, cho văn hóa và là “biểu tượng” cho công tác xóa đói giảm nghèo ở nhiều vùng đối núi nước ta.

Theo đó, quế còn được gọi là quế đơn, quế bì, quế nhục, ngọc thụ. Nó có tên khoa học là Cinnamomum cassia Presl, thuộc họ Long lão (Lauraceae). Đây là loại cây gỗ lớn cao 10 – 20m. Phần vỏ cây có thân nhẵn, màu nâu đậm dần theo tuổi cây. Lá mọc so le, đầu nhọn hoặc hơi tù, có cuống ngắn, cứng và giòn, có 3 gân hình cung. Mặt trên của lá có màu xanh sẫm bóng. Học màu trắng hoặc vàng nhạt mọc thành từng chùm ở vùng nách lá hoặc ở ngọn cành. Hoa nở từ tháng 6 – 8, quả hạch, hình trứng, ra từ tháng 10 -12 và chín vào khoảng tháng 2-3 năm sau. Quả khi chín có màu nâu tím, nhẵn bóng.

Cây quế mọc hoang trong các vùng rừng núi từ miền Bắc vào miền Trung, trên dãy Trường Sơn. Cây cũng được trồng bằng hạt hoặc bằng cành ở nhiều nơi, đặc biệt là 4 vùng quế lớn: Yên Bái, Quảng Ninh, Thanh Hoá – Nghệ An và Quảng Nam – Quảng Ngãi. Vỏ thân, cành, thu hái vào mùa hạ và mùa thu. Ủ hoặc để nguyên ở chỗ râm mát, thoáng gió cho khô dần. Hiện nay ở các vùng trồng quế lớn cũng có nhiều xưởng để chưng cất tinh dầu quế – một sản phẩm có giá trị kinh tế cao.

Thành phần hóa học  là yếu tố chính quyết định dược tính và tác dụng của quế. Vỏ quế chứa tinh dầu (1,2-1,5%) và giàu tannin. Trong tinh dầu lại rất giàu aldehyd cinnamic, chiếm tới 80,85%. Quế không có eugenol nhưng có một lượng nhỏ acetat cinnamyl, acid cinnamic, o-methoxycinnamaldehyd, cinnzeylanol và cinnzeylanin. Ngoài ra, quế là nguồn cung cấp các khoáng chất như canxi, sắt, mangan, kali, kẽm và ma giê. Nó cũng chứa một lượng lớn vitamin A, niacin, axit pantothenic và pyridoxine. Quế còn chứa chất xơ và chất chống oxy hoá.

tac-dung-cua-que-chi-3

Trong Đông y, quế được chia làm quế nhục, quế tâm, quế chi. Quế chi là phần cành nhỏ của cây quế được cắt khúc, phơi khô. Quế chỉ là phần vỏ của cành nhỏ cây quế nói chung. Vị thuốc này có dược tính ôn hòa hơn vỏ ở những phần cây khác và có tính ấm, vị cay hơi ngọt, không độc. Tác dụng của quế chi là làm ấm cơ thể, thông kinh mạch, tán ứ, chữa cảm gió đổ mồ hôi, trừ độc khí bên ngoài xâm nhập, nhức đầu, đau mình, đau nhức các khớp xương, gân cơ… Quế chi thường được chỉ đinh và phối hợp với các vị thuốc như:

– Thể phong hàn của hội chứng hư biểu: Biểu hiện của thể này là ra mồ hôi, sợ phong (gió) sốt, mạch nông và chậm. Người bệnh cần dùng quế chi phối hợp với bạch thược dưới dạng Quế chi thang.

– Các thể phong hàn của hội chứng ngoại cảnh: Kết hợp tác dụng của quế chi với dược tính của ma hoàng làm tăng công dụng làm ấm cơ thể, tiết mồ hôi của quế.

– Dương hư ở tâm và tỳ: Thể này có biểu hiện là trống ngực, phù và thở nông. Người bệnh nên ứng dụng tác dụng của quế chi bằng cách phối hợp quế chi với phục linh và bạch truật.

– Ðau khớp do nhiễm phong, hàn và thấp ngoại sinh: Biểu hiện của thể này gồm đau các khớp, chân tay, vai và lưng. Do đó, nên dùng phối hợp quế chi với phụ tử.

– Dương suy ở ngực (kể cả đau ngực trong tây y): Biểu hiện gồm các triệu chứng như trống ngực, đau ngực hoặc nhịp ngắt quãng. Nên dùng quế chi với giới bạch (củ kiệu) và qua lâu kết hợp với táo nhân, mẫu đơn bì và phục linh dưới dạng Quế chi phục linh thang.

Tác dụng của quế chi với sức khỏe

tac-dung-cua-que-chi-4

Vì những công dụng tuyệt vời cho sức khỏe nên quế chi góp mặt trong nhiều bài thuốc bổ, phòng và hỗ trợ điều trị bệnh nổi tiếng. Mỗi bài thuốc đều được đánh giá cao bởi tác dụng của quế chi và sự phối hợp giữa các dược liệu.

  1. Tác dụng của quế chi trong bài Quế chi thang

Thành phần

Quế chi 12g, Bạch thược 12g, Trích thảo 6g, Sinh khương 3g, Táo 20g.

Công dụng

Công dụng của quế chi là làm ấm thân thể, kích thích máu lưu thông và tăng cường chức năng của các cơ quan trong cơ thể. Khi dùng bài thuốc này để chữa các bệnh có sốt (ví dụ như cảm mạo) thì mục tiêu của nó là trị sợ gió, ớn lạnh, phát sốt, đau đầu và mạch phù nhược. Do đó, thuốc có thể dùng cả khi người bệnh có đổ mồ hôi lẫn không đổ mồ hôi. Bài thuốc cũng trị các chứng tạp bệnh không có nhiệt nhưng mạch nhược. Đồng thời được dùng trong các trường hợp đau thần kinh, đau đầu, cảm mạo, đau bụng lạnh, thể chất gầy yếu suy nhược, bị nôn do nghén.

Thông tin tham khảo

Quế chi thang là bài thuốc đầu tiên của cuốn sách Thương hàn luận và nó là cơ sở của nhiều bài thuốc khác. Trong sách Thương hàn luận có đề cập tới 60 bài thuốc có thành phần là quế chi, trong đó có tới 30 bài thuốc dùng quế chi là thành phần chủ đạo. Nhiều ý kiến cho rằng bài thuốc Quế chi thang này là ông tổ của các bài thuốc khác. Bởi trong các bài thuốc cổ phương có tới hàng trăm bài thuốc bắt nguồn từ bài thuốc này. Tác dụng của quế chi trong quế chi thang được ứng dụng trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh cảm mạo, đau thần kinh, đau đầu, đi tả, đau bụng do lạnh…

  1. Tác dụng của quế chi trong bài Quế chi phục linh hoàn

Thành phần

Quế chi 4g, Phục linh 12g, Mẫu đơn bì 12g, Thược dược 12g, Đào nhân 8g.

Công dụng

Bài thuốc có công dụng chữa chứng kinh nguyệt lạ thường, kinh nguyệt không thuận, đau khi có kinh, các triệu chứng của thời kỳ mãn kinh. Bài thuốc cũng hỗ trợ điều trị các chứng về huyết đạo có biểu hiện cơ thể không được khỏe mạnh, đôi lúc đau bụng dưới, vai đau tê, chân tay lạnh, máu dồn lên mặt, nặng đầu, chóng mặt. Tác dụng của quế chi cũng giúp chữa các chứng bệnh cước, bầm tím và nám da.

Thông tin tham khảo

Theo sách Kim quỹ yếu lược thì có nhiều bài thuốc trị các chứng ứ huyết như Đào hạch thừa khí thang, Đại hoàng mẫu đơn bì thang, Đương quy thược dược tán, Tứ vật thang. Tuy nhiên, Quế chi phục linh hoàn vẫn là một trong những bài thường được dùng nhất. Tác dụng của quế chi giúp bài thuốc có công dụng trục huyết hóa ứ, giảm các chứng xuất huyết, huyết trệ. Thuốc cũng dùng để trị máu dồn lên đầu, chóng mặt, đau đầu, đau tê vai, ù tai, đánh trống ngực dồn dập, chân lạnh…

  1. Tác dụng của quế chi trong bài Sài hồ quế chi thang

Thành phần

tac-dung-cua-que-chi-5

Sài hồ 5g, Quế chi 2-3g, Bán hạ 4g, Thược dược 2-3g, Đại táo 2g, Hoàng cầm 2g, Cam thảo 1,5-2g, Nhân sâm 2g, Can sinh khương 1g.

Công dụng

Nhờ những tác dụng của quế chi với sức khỏe, bài thuốc Sài hồ quế chi thang có thể trị viêm dạ dày ruột phần nhiều là kèm theo đau bụng, trị các chứng của giai đoạn sau của cảm mạo, phong tà có rét nhẹ, đau đầu, buồn nôn.

Thông tin tham khảo

Theo sách Kim quỹ yếu lược, sách Thương hàn luận và các tài liệu tham khảo khác thì bài thuốc Sài hồ quế chi thang là bài kết hợp của hai bài Tiểu sài hồ thang và Quế chi thang. Do đó, thuốc nhằm vào các biểu chứng và các triệu chứng của cả bài Tiểu sài hồ thang (nội tạng nhiệt khiến miệng đắng không muốn ăn uống, vùng ngực sườn đầy tức khó chịu, lợm giọng, nôn mửa…) và các triệu chứng của bài Quế chi thang (sốt, đổ mồ hôi, đau đầu, ớn lạnh…). Thành phần bài thuốc không kết hợp nguyên phân lượng của cả hai bài mà chỉ kết hợp 1/2 phân lượng của các vị chung. Tức là thêm vào bài thuốc Tiểu sài hồ thang một nửa phân lượng các vị thuốc của Quế chi và Thược dược.

Bài thuốc có phạm vi ứng dụng rất rộng rãi như nhằm vào các chứng đau đầu, nặng đầu, biểu nhiệt (thái dương chứng), sốt, gai rét, viêm phổi, lao phổi, đau các khớp trong người, mạch phù ở những người bị cảm cúm, đau thần kinh liên sườn. Nó cũng giảm bệnh trạng của bệnh đường tiêu hóa trong các trường hợp như viêm ruột thừa cấp tính, viêm đại tràng cấp tính, viêm loét đại tràng, đau dạ dày, loét dạ dày, dạ dày quá thừa toan, chứng giảm toan, loét tá tràng, viêm tụy, sỏi mật, viêm gan, hoàng đản, rối loạn chức nǎng gan, viêm thận, viêm bể thận… Tác dụng của quế chi trong bài thuốc Sài hồ quế chi thang còn được ứng dụng trong việc phòng và điều trị các chứng bệnh về thần kinh như mất ngủ, hay cáu gắt, suy nhược thần kinh, hysteria, các chứng về huyết đạo, động kinh, bệnh não…

Trên đây là một số công dụng của quế khô và các bài thuốc ứng dụng của quế chi trong việc phòng và điều trị bệnh. Hy vọng những thông tin chia sẻ này sẽ hữu ích với các bạn. Chúc các bạn luôn khỏe mạnh!

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *